Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Riothermie Winterthur Zwitserland

Terug
Projectcode
Uitvoerders
Thema
Einddatum 1-1-2016
In het Zwitserse Winterthur worden 400 woningen verwarmd met behulp van warmtepompen die het rioolwater als warmtebron gebruiken. Daarvoor hebben de Zwitsers een speciale betonnen rioolbuis met ingegoten leidingen ontwikkeld.

Het nieuwbouwcomplex Wässerwiesen ligt op 2 km afstand van de rioolwaterzuivering van Winterthur, en er loopt dan ook een hoofdbuis van de riolering langs. Men heeft over een lengte van 78 meter een nieuwe betonnen buis naast de bestaande rioleringsbuis gelegd en vervolgens de stroom omgeleid via dit nieuwe stukje riool. De nieuwe buis is aan de onderzijde voorzien van ingegoten pijpen waar schoon water doorheen stroomt. Dit schone water wordt opgewarmd door het rioolwater, dat een tussen de 10 en 20 °C schommelende temperatuur heeft. Het opgewarmde water wordt naar de warmtecentrale van de woonwijk gevoerd, waar het als warmtebron voor warmtepompen dient. In de verdamper van de warmtepompen wordt warmte aan het water onttrokken, dat vervolgens weer teruggaat naar de speciale rioolbuis om weer te worden opgewarmd.

De warmtepompen brengen de warmte op een bruikbare temperatuur en leveren via een condensor de warmte af aan het warmtenet naar de woningen. De warmtepompen in Winterthur zijn voorzien van elektrisch aangedreven compressoren. De compressoren zorgen voor een drukverschil tussen verdamper en condensor. Het koudemiddel in de warmtepomp verdampt bij lage druk en lage temperatuur en wordt in de condensor weer vloeibaar bij hoge druk en hoge temperatuur. Bij het verdampen wordt warmte onttrokken, die bij het condenseren weer vrijkomt.

In Zwitserland zijn meerdere projecten met rioolwater als warmtebron gerealiseerd. Op verschillende locaties heeft men een speciale warmtewisselaar in de bestaande rioolbuis ingebracht. De speciale betonnen buis met ingegoten leidingen is een later ontwikkelde oplossing, die geen extra weerstand voor het rioolwater oplevert. Deze buis kan ook, zoals in Winterthur, handig gebruikt worden als parallelleiding van een bestaande rioolbuis.

De stad Winterthur heeft voor haar gebied een haalbaarheidsonderzoek naar het gebruik van rioolwarmte gedaan. Er zijn in deze stad 27 locaties waar warmtewinning uit het riool economisch en technisch haalbaar is. De potentiële reductie van de emissie van het broeikasgas CO2 is totaal, voor al deze locaties tezamen, 4000 ton per jaar. Voor heel Zwitserland heeft men berekend, dat er in het rioolwater een potentieel voor de verwarming van 300.000 woningen zit. Het concept is alleen haalbaar als er meer dan vijftig woningen op één warmtecentrale worden aangesloten.

Belangrijk is uiteraard, dat de onttrekking van warmte geen negatieve invloed mag hebben op het zuiveringsproces in de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het Zwitserse onderzoekinstituut voor water, EAWAG, heeft voor de Zwitserse overheid een onderzoek uitgevoerd, waarin randvoorwaarden zijn vastgelegd. De Stadtentwasserung Winterthur heeft minimum intredetemperaturen vastgelegd voor haar rioolwaterzuivering. Bij hevige regenval of veel smeltwater kan het nodig zijn om de warmtepompen kortstondig uit te schakelen. Reservevermogen in de vorm van een ketel blijft daarom vereist in Zwitserland.

Het rioolwater wordt in sommige projecten in Zwitserland ook gebruikt in koelsystemen. Een combinatie van verwarming en koeling maakt dergelijke installaties financieel aantrekkelijker en levert extra milieuwinst op.