Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

MJA-3 en Klimaatakkoord

De laatste jaren is energiebesparing binnen de waterschappen een belangrijk onderwerp geworden in de bedrijfsvoering en beleidsontwikkeling. Stijgende energieprijzen, noodzaak tot CO2-reductie om de opwarming van de aarde tegen te gaan en vermindering van het fossiele brandstoffenverbruik vanuit het oogpunt van schaarste zijn hier de belangrijkste drijfveren van. Waterschapstaken als afvalwaterinzameling, - transport en –zuivering zijn van oudsher energie-intensieve processen. Daarom is in 2008 de Meerjarenafspraak energie-efficiency zuiveringsbeheer (MJA-3) ondertekend. De waterschappen streven hiermee naar 2% energie-efficiency per jaar, vooral door energiezuiniger te werken. Ook eigen energieopwekking door bijvoorbeeld slibvergisting en inzet van andere duurzame energiebronnen kunnen hieraan bijdragen.

Vanuit deze ontwikkeling gaan veel waterschappen een stapje verder dan alleen maar energie besparen. Zij willen naar een energieneutraal concept, waarin toekomstige generaties niet belast worden met de vervuiling van de huidige maatschappij. Een voorbeeldproject hierin is de Energiefabriek waarin een rwzi puur ontworpen wordt vanuit de gedachte van zo weinig mogelijk energie gebruiken en daarnaast zoveel mogelijk energie produceren.

Recent is door de Minister van VROM Tineke Huizinga en Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen, het klimaatakkoord ondertekend  De waterschappen streven er conform dit akkoord onder meer naar dat het aandeel zelf opgewekte energie in 10 jaar wordt opgeschroefd tot 40 procent in 2020. Een verslag van de ondertekening van het akkoord op 12 april 2010:

De plek van ondertekening is symbolisch: de nieuwe eerste energieneutrale rioolwaterzuivering in Nederland in Apeldoorn. Door vergisting van rioolslib van de zuivering en organische reststoffen uit de levensmiddelenindustrie produceert deze zuiveringsinstallatie substantieel meer (methaan)gas en daarmee warmte en elektriciteit - dan voor eigen gebruik nodig is. Dit levert voldoende energie op voor 3900 huishoudens per jaar en voldoende warmte om 155O huizen te verwarmen. Daarmee wordt voorkomen dat 17.250 ton CO2 per jaar wordt uitgestoten, wat gelijk staat aan de uitstoot van 35.000 auto's. Dit is maar een van de innovaties waarmee de waterschappen hun zorg voor duurzaamheid gestalte geven. Ook mogelijkheden voor de opwekking van duurzame energie met behulp van bijvoorbeeld windkracht, waterkracht en biomassa (maaisel en algen) worden verkend.

Tineke Huizinga: “Het is een belangrijke en ambitieuze stap. De waterschappen dragen met dit akkoord substantieel bij aan de realisatie van de klimaatdoelstellingen van Nederland.”

Peter Glas: “Als geen andere overheid worden de waterschappen in hun dagelijks werk geconfronteerd met de ingrijpende gevolgen van klimaatverandering. Waterkeringen en watersystemen moeten worden aangepast aan extremere weersomstandigheden. Wij vinden het van groot belang om bij te dragen aan de oplossing en daarbij ook goed naar ons eigen energieverbruik te kijken. De ontwikkeling van rioolwaterzuiveringen naar zogenoemde Energiefabrieken is veelbelovend. Op dit moment voorzien wij al voor 30 procent in onze totale energiebehoefte door de productie van biogas in de afvalwaterzuivering. Door te blijven innoveren en lokaal intensief samen te werken met gemeenten kunnen wij dit cijfer zeker nog verder opschroeven en tegelijkertijd geld besparen. Want duurzame innovatie levert naast milieuwinst ook geld op.”

De waterschappen willen in 2020 zelf voorzien in 40% van hun energieverbruik. Dat kan door middel van biogas uit slib en andere biomassa, maar de waterschappen zullen ook kijken naar windmolens, zonnepanelen en waterkracht. Daarnaast willen de waterschappen ook efficiënter werken, het streven is om in 2020 30% te besparen ten opzichte van 2005.

Al in 2015 willen de waterschappen 100% duurzaam inkopen. Ingenieursbureau Arcadis voerde in 2009 een nulmeting uit, ter voorbereiding van het inmiddels gesloten Klimaatakkoord. Daaruit bleek dat de waterschappen nu al voorzien in 30% van de energie die zij verbruiken. Dat gebeurt door de winning van biogas uit rioolslib, die vervolgens via een warmtekrachtkoppelingsinstallatie (WKK) wordt omgezet in elektriciteit en warmte.

Jaarlijks verbruiken de waterschappen ongeveer 6,5 PJ energie (zo'n 0,2% van het totale Nederlandse energieverbruik). Grootverbruikers zijn de zuiveringsinstallaties, waar zo'n 90% van de energie heen gaat. De investeringen zullen in eerste instantie van de waterschappen zelf komen, zegt woordvoerder Cees Meijer van de Unie van Waterschappen. "Maar de besparingen op energiekosten leveren natuurlijk weer geld op."

Toch is er wel degelijk nagedacht over subsidies, blijkt uit het Klimaatakkoord: de waterschappen zouden de bekende SDE-subsidie kunnen aanvragen en komen in sommige gevallen in aanmerking voor subsidies in het kader van de Innovatie Agenda. Daarnaast verplicht de rijksoverheid zich "actief te zoeken naar mogelijkheden om deze subsidiemogelijkheden en andere financiële mogelijkheden daadwerkelijk te benutten".

Het verschil tussen de waterschappen is groot, blijkt ook uit de nulmeting van Arcadis. Zo voorziet de installatie in Apeldoorn niet alleen in eigen stroom, maar levert ook restwarmte aan een wijk. Andere zuiveringsinstallaties wekken geen of maar 10% van hun eigen energie op.

Het Klimaatakkoord is lovend over het initiatief van de Energiefabriek, waarin twaalf waterschappen zich hebben verenigd. Deze twaalf streven naar energieneutrale rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI's). Inmiddels is er voor elk waterschap naar de mogelijkheden gekeken en een plan gemaakt, maar daar kan pas bekendheid aan worden gegeven als de waterschappen zelf een besluit hebben genomen, aldus projectleider Ferdinand Kiestra van waterschap Aa en Maas. In Den Bosch komt er sowieso eentje, laat hij wel weten. "De variant van de Energiefabriek bleek goedkoper te zijn dan een traditionele installatie."

Voor het laatste nieuws op het gebied van het klimaatakkoord, zie de site van de Unie van Waterschappen: klik hier

Voor meer informatie, zie ook:

Samenvatting klimaatakkoord (brochure Unie van Waterschappen)

Volledige tekst klimaatakkoord

Presentatie Unie van Waterschappen op de STOWA Afvalwaterketendag op 25 mei 2010

Website de Energiefabriek